Μία εναλλακτική μορφή εκπαίδευσης: μέσα στο σχολείο που έχτισε η Tilda Swinton

Author: Share:

Όταν τα δίδυμα της Tilda έφτασαν στα 14, η Swinton ήθελε τα παιδιά της να συνεχίσουν να πηγαίνουν σε σχολεία Steiner (εκπαιδευτικός και ανθρωποσοφιστής, από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με τα εναλλακτικά και ελευθεριακά σχολεία και ίδρυσαν το σύστημα Waldorf),χωρίς να έχουν το άγχος των εξετάσεων. Συνεπώς, 2 χρόνια νωρίτερα, βοήθησε στην ίδρυση ενός νέου σχολείου. Ο Aaron Hicklin, συναντά τα παιδιά και τα συνοδεύει στην ετήσια καθιερωμένη πλέον εκδρομή τους, στο Colonsay και μας διηγείται την εμπειρία του.

Την προηγούμενη χρονιά, το Drumduan Upper School, υπέστη την πρώτη του επιθεώρηση από την κυβέρνηση. Σε μία εποχή όπου κυριαρχεί η νοοτροπία της βαθμοθηρίας και της ανηλεούς επίτευξης στόχων, είναι λογικό ο κάθε διευθυντής να νιώθει νευρικός, με τέτοιου είδους επιθεωρήσεις. Ο διευθυντής του Drumduan, o Krzysztof Zajaczkowski, γιος Πολωνών μεταναστών της εργατικής τάξης, με μία ενστικτώδη δυσπιστία ως προς κάθε μορφή εξουσίας, πίστεψε ότι θα κλείσουν το σχολείο του. Δεν είχε ξεχάσει την περασμένη επιθεώρηση του σχολείου του, 10 χρόνια πριν, -την οποία παρομοιάζει με επίσκεψη της Gestapo!!- και ανησυχούσε για το ότι οι ριζοσπαστικές ιδέες του σχολείου, δηλ. όχι εξετάσεις, όχι τεστ, καθόλου ιεραρχίες, για το γεγονός ότι τα παιδιά δεν είναι υποχρεωμένα να κάθονται στα θρανία, όποτε είναι δυνατό και διάφορα άλλα, θα οδηγούσαν σε αρνητική αντιμετώπιση του σχολείου ,από τις εκάστοτε αρχές.

Αλλά συνέβη κάτι πολύ διαφορετικό: οι επιθεωρητές κάθισαν στις αίθουσες και παρακολούθησαν τα μαθήματα και τους μαθητές. Αν παρακολουθήσεις τους μαθητές στο Drumduan, καταλαβαίνεις σύντομα ότι είναι γεμάτοι αυτοπεποίθηση , σαφείς, ενθουσιώδεις και γεμάτοι σεβασμό. Αυτά ήταν τα λόγια, που χρησιμοποίησαν οι επιθεωρητές στην ακόλουθη αναφορά τους. Επίσης, έγραψαν ότι θα πίστευες ότι τα παιδιά θέλουν όντως, να βρίσκονται σε αυτό το σχολείο!! Παρόλο που οι επιθεωρητές, λοιπόν, ένιωσαν κατά αυτόν τον τρόπο, μόνο όταν αποσύρθηκαν και συνεδρίασαν έβγαλαν το πόρισμα και άλλαξαν γνώμη διότι ο Zajaczkowski, με την αυθόρμητη συμπεριφορά του και τον τρόπο του, τους έδωσε τη χαριστική βολή!Πώς; με το τραγούδι του! Τι εννοούμε; Θα δείτε παρακάτω.

Η μουσική είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του σχολείου αυτού, τα παιδιά συμμετέχουν σε διάφορα εργαστήρια μουσικής, με όργανα διάφορων μορφών, πχ με σκουπιδοτενεκέδες με ρόδες!!και ξεκινούν κάθε μέρα τραγουδώντας συμφωνίες 4 μερών. ” Κάναμε πρόβα σε μια άλλη αίθουσα και είπα: Αυτό το τραγούδι είναι φοβερό, πρέπει να το δείξουμε στους επιθεωρητές!”, θυμάται ο Zajaczkowski.  “Ορμήσαμε στην αίθουσα όπου συνεδρίαζαν και αυτοί, αναστατώθηκαν αλλά τους είπα: ” Συγγνώμη, πρέπει να ακούσετε αυτό το τραγούδι!” Το τραγούδι ήταν το Media Vita, ένα μεσαιωνικό μουσικό θέμα, το οποίο έχει μια βασανιστική ομορφιά και το οποίο έκανε τους επιθεωρητές να δακρύσουν, κατά τα λεγόμενα του  Krzysztof. Κατάπληκτος με την αντίδρασή τους και όντας άνθρωπος πολύ αυθόρμητος, ζήτησε να τους αγκαλιάσει έναν- έναν, -μπορεί να ήταν και η πρώτη φορά που κάποιος τους αγκάλιαζε…

Πρωτοάκουσα για αυτό το σχολείο από την  Tilda Swinton, η οποία το συνίδρυσε το 2013 με τον Ian Sutherland McCook, έναν ακόμη γονέα που πήγαινε τα παιδιά του στο  Moray Steiner School, στην ίδια τάξη με τα παιδιά της Swinton και που έψαχνε να συνεχίσει τα παιδιά του στην επόμενη βαθμίδα, σε ένα παρόμοιου τύπου σχολείο. Προσπάθησαν να πείσουν τους υπεύθυνους του σχολείου να δημιουργήσουν την επόμενη σχολική βαθμίδα, διότι τα παιδιά φεύγουν από αυτό το σχολείο όταν φτάσουν στα 14, αλλά αφού δεν μπόρεσαν, αποφάσισαν να ιδρύσουν ένα οι ίδιοι.

«Δεν υπάρχουν τεστ, δεν υπάρχει αξιολόγηση σε αυτό το σχολείο, τα παιδιά μου είναι 17 χρονών και ευτυχισμένοι και ενθουσιώδεις έφηβοι! Δεν το πιστεύω ακόμα ότι έχει συμβεί αυτό, μαθαίνουν πρακτικά και μέσω των τεχνών, διότι το σχολείο αυτό έχει ως βάση τις τέχνες. Για παράδειγμα, μαθαίνουν φυσική με το να φτιάχνουν ένα κανό καναδικού τύπου ή με το να σκαλίζουν ένα μαχαίρι ή ακόμα και με το να καραμελώνουν κρεμμύδια!”, αναφέρει η Tilda.

Αυτό το “ευτυχισμένοι και ενθουσιώδεις έφηβοι”, το τόσο μακρινό από αυτό που ξέρουμε για τα συνηθισμένα σχολεία, με παρακίνησε στο να επισκεφτώ το Drumduan. Η Tilda μου πρότεινε να τους ακολουθήσω στην εκδρομή που κάνουν κάθε χρόνο στο  μικρό νησάκι Colonsay (120 κάτοικοι πληθυσμός), όπου οι μαθητές δεν θα έχουν κινητά,αλλά θα είναι μόνοι τους, αντιμέτωποι με τις πρωτοβουλίες τους και τα θέλω τους. Εκτός από λίγες προγραμματισμένες δραστηριότητες, πχ την επίσκεψη σε μία σπάνια αποικία μαύρων μελισσών, η εβδομάδα ήταν ελεύθερη. Η Tilda, πίστευε πως τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να βαριούνται και να τεμπελιάζουν.

Αρχικά, επισκέφθηκα το σχολείο. Έβρεχε εκείνη τη μέρα και ο  Krzysztof, καθόταν στο μικρό γραφείο των δασκάλων, παλεύοντας με ένα κρυωματάκι που είχε. Είναι ένας 57άρης πολύ γλυκομίλητος, περιποιητικός, ευγενικός και λέει πολύ ωραίες ιστορίες. Θα έλεγε κανείς πως μοιάζει με τον Richard Burton, χωρίς την δυνατή του φωνή, όμως. Μέσα σε λίγη ώρα έμαθα πως βοηθούσε σαν τεχνικός ήχου τους Sex Pistols, ότι παραλίγο να τον συλλάβουν όταν είχε πάει να σαμποτάρει κάποιες σοδειές γενετικά τροποποιημένων φυτών κοντά στο Inverness, καθώς και ότι όταν ήταν παιδί, είχε μαστιγωθεί στο καθολικό σχολείο που παρακολουθούσε μαθήματα διότι είχε φτύσει την όστια, την ώρα της λειτουργίας για να δει αν είναι φτιαγμένη από ένα ψωμάκι που χρησιμοποιούν οι Εβραίοι, το μάτζο. Ο Krzysztof επικροτεί και επιβραβεύει αυτού του είδους την περιέργεια στα παιδιά, δεν την τιμωρεί!

Την επόμενη, είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω το μάθημα μέσα στην τάξη. Τα παιδιά αποκαλούν τον Krzysztof, με το μικρό του,  Krzysztof ή Krzys (“Chris”) και όχι με το επώνυμο, ούτε τον λένε κύριο, δημιουργώντας μέσα στην τάξη μία ωραία αλληλεπίδραση και κάνοντας το μάθημα να μοιάζει πιο πολύ με διάλογο παρά με τον κλασικό μονόλογο. Κάποια στιγμή ο Arran, ένας χλωμός, κοκκινομάλλης, εύστροφος νέος που του αρέσουν οι  Rammstein, αναφέρει ότι υπάρχει στατισμός στη συζήτηση μέσα στην τάξη και ο Krzysztof παραδέχεται πως δεν γνωρίζει την έννοια αυτού του όρου. ( o Arran εξηγεί πολύ χαρούμενος ότι είναι λέξη του αναρχισμού που την χρησιμοποιούν όταν κάποιος τους αντιτίθεται και ζητάει συγγνώμη για το ότι καθυστέρησε την τάξη.)

Το ταλέντο του  Krzysztof στην διδασκαλία εξέπληξε τον ίδιο και τους γύρω του, καθώς δεν είχε και πολύ καλό ιστορικό ως μαθητής. (να γιατί δεν πρέπει να προδικάζουμε τίποτα και κανέναν!). Το 1980, δούλεψε σε προγράμματα εκπαίδευσης νέων και έμεινε εκεί. Σήμερα ζει σε ένα σταθερό τροχόσπιτο στα δάση.

Έπειτα, κάνουμε ένα τουρ στο σχολείο, το οποίο μοιάζει πολύ με το Moray Arts Centre στο Findhorn, την εναλλακτική κοινότητα που εδρεύει στην βορειοανατολική πλευρά της Σκωτίας. Η Τίλντα, μαζί με τον Ian Sutherland McCook, προσπαθούν να μαζέψουν χρήματα για να χτίσουν το οικοδόμημα,αλλά παράλληλα δίνουν μεγάλη σημασία και στην ανεύρεση υποτροφιών. Τα μαθήματα εναλλάσσονται από μέσα προς τα έξω και ο ρυθμός μέσα στη μέρα είναι διαφορετικός. Μεταξύ ενός διαλείμματος ανάμεσα σε ένα μουσικό εργαστήρι και ενός μαθήματος αγγλικών, είδα, κατάπληκτος τα παιδιά να παρατάσσονται σε ομάδες και να πετούν ακόντια στον αέρα και ύστερα να πηγαίνουν ξανά για μάθημα! (τα ανταγωνιστικά αθλήματα αποδοκιμάζονται γενικά στο σύστημα του Steiner, εκτός από αυτά που σχετίζονται με τους αρχαίους Ολυμπιακούς αγώνες.)

Διαμέσου του παραθύρου, ο Krzysztof, μου δείχνει ένα ζευγάρι όμορφων κανό και μου φέρνει ένα κουπί για να το κοιτάξω από κοντά.”Φτιάχτηκαν από πλάκες ντόπιου έλατου, χωρίς επεξεργασία από μηχανές. Αυτή η διαδικασία είναι για μένα υπόδειγμα διεπιστημονικής εκπαίδευσης. Μαθαίνουν μαθηματικά, γεωμετρία, φυσική μέσω της άνωσης, χημεία μέσω της οξείδωσης της ρητίνης, τέχνη μέσω των χρωμάτων και του σχήματος και τη διαδικασία της συνεργασίας μέσω των υπαίθριων δραστηριοτήτων. Και φυσικά, έχεις ένα κανό!!”

Βέβαια, δεν παίρνεις βαθμό για την κατασκευή ενός κανό και αυτό είναι ένα θέμα που δεν έχει λυθεί σε αυτού του είδους τα σχολεία. Δηλ. πώς θα πάνε τα παιδιά στο πανεπιστήμιο, πώς θα πιστοποιήσουν τις γνώσεις τους, σε ένα σύστημα χωρίς εξετάσεις. Βέβαια, τα παιδιά στοιχειοθετούν όλες τους τις εργασίες σε βιβλία, τα οποία εικονογραφούν και γράφουν τα ίδια, θα μπορούσε κανείς να πει πως αυτό είναι απόδειξη της εκπαίδευσής τους, αλλά σε ένα σύστημα που στηρίζεται στις διαρκείς εξετάσεις και στη βαθμολογία, αυτό είναι μεγάλο ζητούμενο. Υπάρχουν, φυσικά και προϋπάρχοντα σχολεία, με παραπλήσιο εκπαιδευτικό σύστημα, όπως το Acorn School στο Gloucestershire. Αυτή τη χρονιά, προσφέρθηκαν στους μαθητές του θέσεις στα πανεπιστήμια των Bath, Exeter, Manchester και του Bristol. Το σχολείο, ισχυρίζεται πως κανένας από τους μαθητές του , που διεκδίκησε θέση σε κάποιο πανεπιστήμιο, δεν είχε πρόβλημα με την ένταξή του σε αυτό.

Οι γονείς των παιδιών αυτού του σχολείου έχουν επιλεχθεί προσεκτικά. Η Sharon McAlister λέει πως δεν την ανησυχεί καθόλου η μη ύπαρξη διαγωνισμάτων. Ο μικρότερος γιος της, ο Angus, ένα δεκαπεντάχρονο παιδί, ευγενικό και ζωηρό, (δεν πρέπει ποτέ να ρωτάτε ένα αγόρι την ηλικία του, λέει ο μικρός χαριτολογώντας), πέρασε 7 χρόνια στο σχολείο όπου είχε πέσει θύμα εκφοβισμού και όπου ήταν δυστυχισμένος, πριν να πάει στο Drumduan,το 2013. ” Είναι υπέροχο να βιώνεις μία αναπτυσσόμενη ατομικότητα, είναι αυτό που περιγράφει η Τίλντα ως εξής: το κάθε παιδί είναι η αλυσίδα στο δικό του ποδήλατο, ενώ στα άλλα σχολεία το ποδήλατο είναι για όλα τα παιδιά, χωρίς να προσαρμόζεται στις ανάγκες του καθενός.”

Καθώς περπατάμε στην άκρη της ακτής, στην Nairn, την γενέτειρα πόλη της Τίλντα, παρέα με τα 4 κόκερ σκυλιά της, λέει: ” όταν αναρωτιόμασταν τι θέλαμε σαν έφηβοι και τι θέλαμε από το σχολείο, όλοι καταλήξαμε στον εξής:θα θέλαμε να είχαμε γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό μας”. Τα δίδυμα της είναι ο  Xavier και ο Honor, είναι 17 χρονών και ο καθένας έχει πάρει ένα χαρακτηριστικό από τη μάνα του, ο Xavier την ηρεμία της, ενώ ο Honor τον ενθουσιασμό της. Θα είναι οι πρώτοι μαθητές που θα βγουν από αυτό το σχολείο, το 2016.

Νωρίτερα, αυτόν τον χρόνο η Tilda βοήθησε τους μαθητές να βρουν δουλειά σε κάτι παραπλήσιο με αυτό που θέλουν να γίνουν, διότι καθώς λέει και η ίδια, θα ήθελε εκείνη την περίοδο της ζωής της να έχει βγει στον κόσμο και να ψάχνει τι θα ήθελε να γίνει. O Xavier δούλεψε στην αεροπορική εταιρεία του Inverness και σε μία σχολή πτήσεων. Επίσης, έχει φτιάξει μία προσομοίωση πιλοτηρίου και μας πήγε μία βόλτα, παρέα με μία αφίσα του Darth Vader, από το Star Wars, που γράφει:” Η αυτοκρατορία σου σε χρειάζεται!”

Η εκδρομή ξεκινάει και φτάνοντας στο λιμάνι του Colonsay, αναφωνώ ότι είναι σαν βρισκόμαστε στην άκρη του κόσμου και η Τίλντα μου ανταπαντάει χαμογελώντας ότι ίσως βρισκόμαστε στο κέντρο του κόσμου!! Νιώθω ότι βρίσκομαι στο σωστό μέρος, τη σωστή στιγμή, με τους σωστούς ανθρώπους. Η εικόνα της Tilda με τη σκούπα στο χέρι και με την έννοια του να συγκεντρώνει τα παιδιά, όποτε χρειάζεται, μου γίνεται οικεία, καθώς και οι ατέλειωτες βόλτες με τα παιδιά, το πρωινό με πόριτζ, οι ατελείωτες συζητήσεις για χίλια δυο πράγματα (όπως για τους σκοτσέζους εθνικιστές,για το παρκούρ, για το αν πρέπει να χορεύεις breakdance με κιλτ!-ναι ,αν δεν έχεις τίποτα να κρύψεις!!όπως λέει γελώντας ο Cosmo), καθώς και οι βόλτες στα βουνά, είναι μία τόσο όμορφη εμπειρία!

Σε αυτό το μέρος, με την άγρια ομορφιά και τη θάλασσα, αυτά τα παιδιά που έχουν μάθει να παίζουν στη φύση και να χαίρονται, είναι στο στοιχείο τους. Παίζουν με τα κύματα, κάνουν πολεμικές τέχνες, έχουν αφήσει πίσω τους κάθε είδους τεχνολογία, για να έρθουν σε επαφή με τα θέλω τους και για να κάνουν μια αποτίμηση της χρονιάς που πέρασε και να αναλογιστούν τι έχουν μέσα τους. Μαζεύονται γύρω από τη φωτιά και διαβάζουν ποιήματα,πχ την Ευτυχία,  τρώνε και διαλογίζονται, κάνουν chillaxing, όπως λέει αστειευόμενη η Tilda, ενώ τρώνε σούπα με απλά υλικά, το βράδυ. Τραγουδάνε το Media Vita και πίνουν τσάι, ενώ η Τίλντα ετοιμάζει σάντουιτς για την επόμενη και ακούμε όλοι μαζί τους ήχους των πουλιών.

Επισκεπτόμαστε τις σπάνιες μέλισσες μία από τις σπάνια ηλιόλουστες μέρες και συναντάμε τον Andrew Abrahams, ο οποίος είναι ένας τοπικός ήρωας καθώς κατόρθωσε να πείσει τις αρχές να χαρακτηρίσουν προστατευόμενο το είδος αυτό των μελισσών που είναι καθαρό, ατόφιο και δεν έχει προσβληθεί από ένα παράσιτο, το  Varroa. Τα παιδιά συζητούν μαζί του, αναλύουν τον καπιταλισμό, για την αγορά και την οικονομία, καθώς και για την άμεση ανάγκη να γίνουν καλύτερες κοινωνίες, με βάση την αυτονομία και την αλληλεγγύη. Ίσως και με την παραγωγή μίας σούπερ-μέλισσας, όπως λέει το διαβολάκι της παρέας, ο Eliot! “Δεν πιστεύεις πως αν είχαμε μία κυβέρνηση που θα απαρτιζόταν από αυτούς τους εφήβους, ο κόσμος θα ήταν καλύτερος;”, με ρωτάει αργότερα η Tilda…

Τα παιδιά που απαρτίζουν αυτό το σχολείο, είναι μόλις 17, για αυτό και δεν είναι δύσκολο να τα γνωρίσεις και να αναπτύξεις οικειότητα μαζί τους.Έφυγα πριν να τελειώσει η εβδομάδα αυτού του ωραίου ταξιδιού, πριν τα παιδιά να διασχίσουν το δρόμο μεταξύ του Colonsay στο Oronsay, στο οποίο όλη η αποστολή έγινε μούσκεμα διότι δεν υπολόγισαν την ώρα της παλίρροιας,”η παλίρροια και η ώρα δεν περιμένουν κανέναν, μάθημα πρώτο”, όπως είπε αργότερα η Τίλντα. Μία άλλη ωραία δραστηριότητα που έκαναν, ήταν ότι έπρεπε να βρουν ένα μέρος με διάμετρο 5 δρασκελιές και να κάτσουν μέσα σε αυτό το στενό πλαίσιο, να βολευτούν και να σκεφτούν.Ενώ στην αρχή, πολλά από τα παιδιά βαρέθηκαν, μετά ήρθαν αντιμέτωπα με τις σκέψεις τους και με το είναι τους και ένιωσαν μια εσωτερική ανάταση.

Όπως ισχυριζόταν και ο Steiner, η ελευθερία μας είναι κάτι που προέρχεται από μέσα μας, αν έχουμε γερές βάσεις και κατανοήσουμε εμάς, μετά θα μπορούμε να μη φοβόμαστε τίποτα, να παλεύουμε για το δίκιο, να είμαστε πολίτες με άποψη, ελεύθεροι, πραγματικά!

Καθώς, έφευγα από το νησί, είπα στην Τίλντα:” Οι αναχωρήσεις είναι υπέροχες!” και μου απάντησε” ναι, αρκεί να είναι προς τη σωστή κατεύθυνση”…

Με αυτά τα λόγια, ως τροφή για σκέψη, σας αφήνουμε, πάμε να ονειρευτούμε ένα κόσμο με τέτοια εκπαίδευση και με ανάλογους ανθρώπους!