Αύγουστος Κορτώ: βιβλία, μουσική και η αντιμετώπιση των ομοφυλοφίλων στην Ελλάδα του 2015

Author: Share:

Τον Αύγουστο Κορτώ τον συναντήσαμε πριν λίγους μήνες, όταν είχε έρθει στη Μυτιλήνη για την παρουσίαση του βιβλίου «Έρως Ανίκατε Μάσαν». Η συνέντευξη θα δημοσιευόταν στο 4ο τεύχος του The Free Press, όμως η ανακοίνωση του δημοψηφίσματος λίγα 24ωρα πριν πάει το τεύχος στο τυπογραφείο, και τα όσα ακολούθησαν, μας έκαναν να αποφασίσουμε την (σιωπηρή) αναστολή της έκδοσης του εντύπου. Παρ’ όλα αυτά είχαμε μια πάρα πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για την λογοτεχνία, την μουσική και το σινεμά άλλα και για την ομοφυλοφιλία και το πως την αποδέχεται η ελληνική κοινωνία του 2015, που αξίζει να διαβάσετε έστω και με καθυστέρηση λίγων μηνών.

Πες μας λίγα λόγια για το τελευταίο σου βιβλίο, το Έρως Ανίκατε Μάσαν

Είναι μια συλλογή από ευθυμογραφήματα, επηρεασμένα κατά κύριο λόγο από τον Τσιφόρο, που είναι ο μέντορας μου, από τους αγαπημένους μου συγγραφείς και ο κορυφαίος ευθυμογράφος, που προίκισε την γλώσσα μας. Είναι ιστορίες ως επί το πλείστον αυτοβιογραφικού περιεχομένου με όλα τα στοιχεία της υπερβολής του παραληρήματος της ιλαροτραγωδίας, που θεωρώ πως ταιριάζουνε στην κωμωδία. Ιστορίες, που μου έχουν συμβεί απλώς με το πέρασμα του χρόνου έχουν χάσει την τραγική τους διάσταση και εκ των υστέρων μοιάζουν και είναι σαν φάρσες.

Ποια είναι η πιο κωμικοτραγική στιγμή της ζωής σου;

Α, είναι πάρα πολλές, δηλαδή πριν ο Αντρέ Μπρετόν ορίσει αυτό που σήμερα αποκαλούμε “μαύρο χιούμορ” στην περίφημη ανθολογία του, υπήρχε αυτό που στα αγγλικά λεγόταν gallows humor, που σημαίνει το χιούμορ της κρεμάλας. Είναι, αυτό που χαρακτηρίζει τα έργα του Μπέκετ. Θυμάμαι χαρακτηριστικά, όταν πέθανε η μητέρα μου, στις περιπτώσεις αυτοκτονίας έστω και εικαζόμενης, πρέπει μετά το ΕΚΑΒ να περάσει οπωσδήποτε αστυνομία, για την αυτοψίατου χώρου και ως εκ τούτου, εγώ την είχα βρει την Κατερίνα γύρω στις 6 το πρωί, εγώ ειδοποίησα το ΕΚΑΒ, το ΕΚΑΒ ειδοποίησε την αστυνομία, και το θέμα είναι ότι κάποια στιγμή κατά τις 7, ενώ είχα την αστυνομία να με ανακρίνει στην κυριολεξία, ακούω κάτω από την είσοδο βρισιές και κατεβαίνω τρομοκρατημένος και βλέπω ότι ήταν δύο τύποι από διαφορετικά γραφεία τελετών, που οι μεν είχαν ειδοποιηθεί από το ΕΚΑΒ, οι δε από την αστυνομία, και είχαν “πλακωθεί” στην είσοδο για το ποιος θα αναλάβει την κηδεία… οπότε όπως καταλαβαίνεις δεν υπάρχει τραγωδία η οποία να μην έχει την κωμική της διάσταση…

Γενικά, από τι εμπνέεσαι;

Δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο… μπορεί να είναι κάτι που διάβασα, κάτι που είδα, κάτι που έφαγα, ένα ταξίδι που έκανα, ένα τραγούδι που άκουσα… μπορεί να είναι απλά ότι κοιτάω την οθόνη πολύ ώρα έχοντας ξεκινήσει ήδη μια ιστορία και η μια παράγραφος φέρνει την άλλη…

Θυμάσαι την πρώτη φορά που έγραψες; Που είπες “θα τα βάλω αυτά σε μια σειρά, να βγει μια ιστορία”;

Θυμάμαι να γράφω τις πρώτες ιστορίες το καλοκαίρι των Πανελλαδικών, ήταν οι ιστορίες που μετά έγιναν το “Βιβλίο των Βίτσιων”, και αυτό το αίσθημα του επείγοντος, ότι, για κάποιον λόγο που δεν μπορώ να τον προσδιορίσω, αυτή η ιστορία πρέπει να ειπωθεί. Υποθέτω ότι έχει να κάνει γενικότερα με την φύση της συγγραφικής δουλειάς, ότι όπως διαβάζεις κάτι και θες να συνεχίσεις να το διαβάζεις, κάπως αντίστοιχα νιώθεις την παρόρμηση ότι “αυτό πρέπει να το γράψω”.

Έχεις μεταφράσει πάρα πολλά βιβλία, υπάρχει κάποιο που είναι αγαπημένο.

Είναι πάρα πολλά βιβλία, που έχω μεταφράσει και τα λατρεύω, είναι συγγραφείς κατ’ αρχάς που έχω μεταφράσει δυο – τρία βιβλία τους τουλάχιστον, όπως η Άννυ Πρου, η συγγραφέας του Brokeback Mountain, η Σάρα Ουότερς, ο Κόλουμ Μακάν, ο Σεμπάστιαν Μπάρι, έχω μεταφράσει δύο βιβλία του και τον αγαπώ πάρα πολύ… έχω μεταφράσει πρόσφατα τον Ρομαίν Πουερτολάς, το “Απίστευτο Ταξίδι του Φακίρη σε μια ντουλάπα ΙΚΕΑ”, ένας νεαρός συγγραφέας τον οποίο επίσης έχω αγαπήσει τρομερά, υπάρχουν και συγγραφείς ινδάλματα, δηλαδή το ότι έχω μεταφράσει τα δύο τελευταία βιβλία του Σάλιντζερ για εμένα είναι η μεγαλύτερη χαρά που έχω λάβει όλα αυτά τα χρόνια, που ασχολούμαι με το γράψιμο. Από την άλλη έχω μεταφράσει συγγραφείς, που παρ’ όλο που αναγνωρίζω ότι είναι σπουδαίοι, μου έβγαλαν την Παναγία και δεν γουστάρω ιδιαίτερα και ως αναγνώστης, όπως ο Κόρμακ Μακ Κάρθι, έχω μεταφράσει τρία βιβλία του, πραγματικά έφτυσα της μάνας μου το γάλα, δεν θα ‘θελα να τον ξαναπλησιάσω τον κερατά…τεράστιος συγγραφέας, άλλα μακριά και αγαπημένοι! Με ξέκανε!

«Δεν πιστεύω σε κάτι, δεν πιστεύω σε έναν αόρατο κόσμο, δεν πιστεύω στην αθανασία της ψυχής, στην ύπαρξη ενός παντοδύναμου όντος, θεωρώ πως ότι έγινε, έγινε τυχαία, είμαστε πολύ τυχεροί που έγινε, άλλα ως εκεί.»

Τι φοβάσαι περισσότερο; Εκτός από τις κατσαρίδες, που λες αρκετά συχνά…

Τον θάνατο μωρέ, όπως όλοι, τίποτα το πρωτότυπο… κι όχι τόσο την ίδια την στιγμή του θανάτου που μπορεί καν να μην την αντιληφθείς έτσι κι αλλιώς, άλλα περισσότερο την φθορά που μπορεί να προηγηθεί και όχι τόσο την σωματική, που την αντιλαμβάνεσαι και μεγαλώνοντας πια, άλλα περισσότερο το ενδεχόμενο εκφυλιστικών ασθενειών, όπως το Αλτσχάϊμερ που χάνεις τον εαυτό σου τελείως. Αυτό φοβάμαι περισσότερο γιατί αν χάσεις το μυαλό σου δεν υφίστασαι πια, είσαι απλά μια πηγή ταλαιπωρίας για τους άλλους…

Με την πίστη πως τα πας;

Δεν πιστεύω σε κάτι, δεν πιστεύω σε έναν αόρατο κόσμο, δεν πιστεύω στην αθανασία της ψυχής, στην ύπαρξη ενός παντοδύναμου όντος, θεωρώ πως ότι έγινε, έγινε τυχαία, είμαστε πολύ τυχεροί που έγινε, άλλα ως εκεί. Προσπάθησα να πιστέψω κάποια χρόνια στην εφηβεία μου, άλλα δεν το ένιωσα ποτέ.

Κάποια εμμονή σου;

Μια και δυο; Είναι από συγγραφείς μέχρι μουσικούς… Η μουσική από μόνη της είναι μεγαλύτερη μου μανία, δεν υπάρχει μέρα χωρίς να ακούσω τουλάχιστον μια-δυο ώρες μουσική, χωρίς να κάνω πολλές φορές και τίποτα άλλο… Αν δεν ήμουν συγγραφέας θα ήθελα να είμαι μουσικός…

Τι μουσική ακούς;

Κοίταξε να δεις, από τότε που χάρις στον Χατζηδάκι μπήκα στην κλασσική μέσω του Σούμπερτ, με κατάπιε η λεγόμενη κλασσική άλλα υπάρχουν και ροκ μπάντες που λατρεύω, υπάρχουν, πέρα από τον ίδιο τον Χατζηδάκι, Έλληνες συνθέτες τους οποίους ακούω φανατικά!

Αν και καταλαβαίνω ότι είσαι αρκετά χαμηλών τόνων σαν άνθρωπος, παρατηρώ ότι στα social media, στο Facebook, έχεις βγάλει πολύ από τον εαυτό σου προς τα έξω…

Ανέκαθεν νομίζω ότι αντιστάθμιζα την φυσική μου συστολή με εξωστρέφεια. Ούτως ή άλλως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι αυτοαναφορικά, κάτι σαν διαδραστικά ημερολόγια, όπως διαδέχθηκαν τα blog, οπότε είναι εύκολο, έχουμε φτάσει να μοιραζόμαστε προσωπικές στιγμές, χωρίς να το σκεφτόμαστε καν. Και δεν το βρίσκω καθόλου κακό, οτιδήποτε προσφέρει εκτόνωση και ψυχαγωγία είναι καλό.

Σε έχει βοηθήσει αυτό; 

Για έναν συγγραφέα είναι τρομερό εργαλείο, το να έχει τέτοια επαφή με τους αναγνώστες μου, άμεση, καθημερινή. Έγω έτσι κι αλλιώς ζω και γράφω, και ακόμα και στο Facebook και όσο αυθόρμητα και χαζοχαρούμενα μπορεί να φαίνονται αυτά, που γράφω, προσέχω κάθε λέξη πάρα πολύ, αλίμονο αν προσέχω τι γράφω στα βιβλία μου και δεν προσέχω τις δέκα λέξεις, που θα γράψω στο Facebook. 

«[…] οι περισσότεροι (σ.σ. ομοφυλόφιλοι) λαχταράμε τα ίδια πράγματα που λαχταράτε κι εσείς, δεν διαφέρουμε σε κάτι σε ότι αφορά τις ανάγκες μας.»

Νομίζω είσαι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που έχουν δημόσιο βήμα, που τέλος πάντων σε γνωρίζει πολύς κόσμος, που όχι απλά έχεις δηλώσει ανοικτά πως είσαι ομοφυλόφιλος, άλλα περνάς με την στάση σου το “εντάξει, αυτό δεν είναι και κάτι ιδιαίτερο”. 

Κοίταξε, ακόμα και μέσα στην κοινότητα, υπάρχουν άνδρες και γυναίκες που θεωρούν ότι το να είσαι ομοφυλόφιλος αν μη τι άλλω σου δίνει τη δυνατότητα να ζήσεις μια ζωή έξω από τις συμβάσεις της κοινωνίας. Εγώ ανέκαθεν ήμουν ένας άνθρωπος πάρα πολύ παραδοσιακός στην καθημερινότητα του, όχι συντηρητικός, άλλα αυτό που ήθελα ήταν μια μακροχρόνια σχέση, μια οικογένεια. Μια ευτυχισμένη οικογένεια, γιατί προερχόμουν από μια οικογένεια που δεν ήταν ευτυχισμένη… κι αυτό που προσπαθώ να δείξω είναι ότι κάποιοι, και είμαστε πολλοί στην κοινότητα, αυτό που θέλουμε δεν διαφέρει σε τίποτα από αυτό που θέλουνε οι ετεροφυλόφιλοι συνομήλικοι μας, μικρότεροι και μεγαλύτεροι, άνδρες και γυναίκες, ένα ταίρι να μοιραστούμε την ζωή μας, ένα παιδί να συμπληρώσει και να διευρύνει την ευτυχία μας, να γεμίσει ακόμη περισσότερο την καρδιά μας, μια καθημερινότητα με όλη της την ρουτίνα… Ευτυχία δεν είναι μόνο τα ταξίδια, τα γλέντια. Όλα αυτά μπορούν να συνιστούν πτυχές της ευτυχίας, άλλα το να πηγαίνεις στο σούπερ μάρκετ για να ψωνίσεις αυτά που θα μαγειρέψεις το βράδυ για να δεις δυο φίλους, να φτιάξεις κάτι για τον καλό σου, να κάτσεις στον καναπέ να δεις μια σειρά, μιλώντας για αυτά, μπορείς σε ανθρώπους που έχουν στο μυαλό τους ότι οι ομοφυλόφιλοι είναι με κάποιον τρόπο τέρατα, και ως τέρατα ζούνε κατά τρόπο αφύσικο, να πεις ότι ρε παιδιά χωρίς να σημαίνει ότι όλοι θέλουμε να μοιάσουμε, γιατί δεν το κάνουμε χάριν ομοιομορφίας, οι περισσότεροι λαχταράμε τα ίδια πράγματα που λαχταράτε κι εσείς, δεν διαφέρουμε σε κάτι σε ότι αφορά τις ανάγκες μας.

Βλέπεις διαφορά στο πως αντιλαμβάνονται τους ομοφυλόφιλους, άνδρες και γυναίκες, σήμερα στην Ελλάδα σε σχέση με πριν από είκοσι χρόνια, κάποια ουσιαστική διαφορά…

Δεν το συζητάμε! Είναι τεράστια τα βήματα, που έχουν γίνει προς την κατεύθυνση της αποδοχής, της ισότητας, της ελευθερίας, δεν θα ήταν επ’ ουδενί το ίδιο εύκολο για ένα ζευγάρι, όπως εγώ και ο Τάσος, πριν από είκοσι χρόνια να ζούμε τόσο ανοιχτά. Τώρα, εγώ με αφορμή τα παιδικά μου βιβλία επισκέπτομαι σχολεία, να μιλήσω με μαθητές Δημοτικού και τόσο οι δάσκαλοι, οι γονείς ακόμη και τα παιδιά μετά από κάποια ηλικία ξέρουν πως είμαι γκέι, κι αυτό δεν έχει καμία σημασία στο ότι θα πάω εκεί, θα μιλήσω με τα παιδιά σε ένα σχολείο. Αυτό την δεκαετία του ‘80 θα ήταν αδιανόητο. Δηλαδή, άλλα με τα χρόνια και η κοινωνία εκπαιδεύεται,  οι άνθρωποι διευρύνουν τις αντιλήψεις τους, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη προβλήματα, σαφώς υπάρχουν και πάντα θα υπάρχουν γιατί κακά τα ψέμματα, ποτέ μια μειονότητα δεν μπορεί να είναι καθολικά αποδεκτή. Θέλω να πιστεύω, όμως, ότι σε άλλα δέκα, είκοσι χρόνια ή και λιγότερα, οι σημερινές κακοδαιμονίες θα μας φαίνονται αρχαία ιστορία.

Θυμάσαι να αποκαλύπτεις στους γονείς σου ότι είσαι γκέι; Το αποκάλυψες ή το κατάλαβαν;

Πάντα ένιωθα ότι τους το χρωστούσα να ξέρουν την αλήθεια για εμένα. Αυτό το πράγμα όσο πιο νωρίς, εφόσον το νιώσεις και νιώσεις την ανάγκη να το κάνεις, το μοιραστείς με τους γονείς σου, τόσα περισσότερα χρόνια έχουν στην διάθεση τους, όχι μόνο να το αποδεχθούν, άλλα να το μάθουν, να δουν τι είναι αυτό που σε κάνει ευτυχισμένο. Κανένας γονιός, δεν πιστεύω, ότι προτιμά το παιδί του να ζει μόνο του, να γυρνά σε ένα άδειο σπίτι, να κοιμάται σε ένα άδειο κρεβάτι, από το να είναι ευτυχισμένο με έναν ή μία σύντροφο του ίδιου φύλου. Σαφώς και λόγω της κοινωνίας και λόγω των προκαταλήψεων της πολλοί γονείς μπορεί να αντιδράσουν, κατά τρόπο δραματικό, άλλα ειλικρινά έχω δει πολλούς γονείς με τα χρόνια η στάση τους όχι απλά να αλλάζει, άλλα να μεταμορφώνεται απέναντι στα παιδιά τους και τους συντρόφους τους, κάτι που συνέβη και στην περίπτωση μας.

Υπάρχει κάποια ιστορική προσωπικότητα, όχι απαραίτητα συγγραφέας, που θα ήθελες να κάτσεις, να πιεις έναν καφέ και να συζητήσεις μαζί του;

Με τον Χατζιδάκι, χωρίς δεύτερη σκέψη. Θα ήθελα πάρα πολύ να περάσω μερικές ώρες με αυτόν τον άνθρωπο. Εκτός του ότι λατρεύω την μουσική του, έχει διαμορφώσει σε τέτοιο βαθμό την σκέψη μου, το αισθητήριο μου, τις αντιλήψεις μου περί δικαιοσύνης, περί ελευθερίας, υπήρξε ένας ευεργέτης τόσο με τα τραγούδια του, όσο και με τον δημόσιο λόγο του, τους στίχους του, τα κείμενα που άφησε… Ο Μάνος Χατζηδάκις θα ήταν για εμένα ο ιδανικός συνδετημόνας, ακόμα και σε ένα τραπέζι που δεν θα μου έδινε καν τον λόγο, με άλλους δέκα, να δω πως ήταν από κοντά αυτός ο άνθρωπος.

Σινεμά παρακολουθείς;

Με τα χρόνια μας έχουν καταπιεί οι σειρές, είμαστε εθισμένοι σε τόσα σήριαλ, που βλέπουμε πολύ λιγότερες ταινίες απ’ ότι βλέπαμε παλιά. Είναι αυτή η δομή του 40λεπτου ή 25λεπτου της σειράς, που είναι τρομερά εθιστική και σε εξοικειώνει με ένα συγκεκριμένο ρυθμό αφηγηματικό.

Θα ξαναέγραφες σενάριο; Είχες γράψει της Τεστοστερόνης, του Γιώργου Πανουσόπουλου.

Στα πολύ νιάτα μου, όχι, όχι δεν τα κατάφερα καλά, δεν το ‘χω το σενάριο, είναι δύσκολο, είναι μια δουλειά που χρειάζεται πολύ συνεργασία με άλλους εκατό ανθρώπους. Εγώ έχω μάθει να δουλεύω μόνος και να εξαρτάται μόνο από εμένα το αποτέλεσμα αυτού, που γράφω, οπότε δεν θέλω να πάρω στον λαιμό μου κι άλλους σκηνοθέτες και ηθοποιούς, δεν χρειάζεται.

Για το επόμενο βιβλίο; Είναι νωρίς να το συζητάμε;

Τέλη 2016, αρχές 2017 το νωρίτερο.

Είναι έτοιμο σωστά;

Έτοιμο το ‘χω!

Κάπου διάβασα πως γράφεις πολλά βιβλία, που δεν εκδίδονται.

Μπαίνουν στο συρτάρι και κάποια μένουν στο συρτάρι… Στο “συρτάρι”, σε σκληρούς δίσκους παλιών υπολογιστών και λάπτοπ.

Όταν δεν γράφεις, τι κάνεις;

Τρώω, πίνω, κάνω βόλτες, διαβάζω, ακούω μουσική, ότι κάνουν όλοι οι άνθρωποι… Τίποτα το ασυνήθιστο.


Ευχαριστούμε το βιβλιοπωλείο Book & Art για την φιλοξενία