Μια κοινωνία φαν της αυτοδικίας

Έχουν περάσει λίγες ημέρες από τον βίαιο θάνατο της Ελένης στη Ρόδο, η οποία έπεσε θύμα δύο νεαρών, που όταν εκείνη αρνήθηκε την ερωτική συνεύρεση μαζί τους, τη χτύπησαν άγρια και την πέταξαν – όσο ήταν ακόμη ζωντανή – στη θάλασσα, για να καλύψουν τα ίχνη τους. Οι δράστες οδηγήθηκαν σε διαφορετικές φυλακές και στα πρώτα κιόλας εικοσιτετράωρα της προφυλάκισής τους, ο ένας από αυτούς δέχθηκε την επίθεση συγκρατουμένων του, οι οποίοι τον ξυλοκόπησαν και βιντεοσκόπησαν, μάλιστα, σε βίντεο την επίθεση αυτή.

Όπως ήταν αναμενόμενο, τα social media πήραν φωτιά. Εννιά στους δέκα χρήστες μάλλον επιδοκίμαζαν την επίθεση στον δολοφόνο και μιλούσαν για μια ελάχιστη τιμωρία, για την πράξη του, και για τον “άγραφο νόμο της φυλακής”.

Λίγες ώρες αργότερα, κυκλοφορεί στο ίντερνετ ένα άλλο βίντεο. Ένας νεαρός περπατά στον δρόμο κρατώντας έναν λοστό, και ρίχνει κάτω διάφορα αντικείμενα (ψησταριά, τραπέζια κλπ) στο πέρασμά του, πριν καταλήξει μπροστά σε ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο, το οποίο ξεκινά να σπάει, μέχρις ότου κάποιοι άνδρες τον σταματήσουν, με έναν… όχι και τόσο ευγενικό τρόπο. Στις επόμενες σκηνές βλέπουμε τι προηγήθηκε και διαπιστώνουμε πως όλο αυτό δεν ήταν παρά μία οργισμένη αντίδραση στο γεγονός, ότι ο νεαρός άνδρας δεν μπορούσε να μετακινήσει την καθισμένη σε αναπηρικό αμαξίδιο αδερφή του, αφού τα τραπεζοκαθίσματα, η ψησταριά και το (σε όλους μας γνώριμο) αυτοκίνητο, που είχε σταθμεύσει μπροστά σε μια ράμπα στο πεζοδρόμιο, εμπόδιζαν τη διέλευσή τους.

Και σε αυτή την περίπτωση, αν και σαφέστατα με διακριτές διαφορές σε σχέση με τη πρώτη, είχαμε σχόλια θαυμασμού για το βίντεο, shares και αναδημοσιεύσεις. Ελάχιστοι χρήστες εντόπισαν κάτι πίσω από το “εύκολο” μήνυμα, της κατά τ’ άλλα άρτιας καλλιτεχνικά δουλειάς του δημιουργού: την αυτοδικία.

Μέσα σε λίγες ώρες λοιπόν, σε δύο εντελώς διαφορετικά περιστατικά, που είχαν ωστόσο κοινό παρονομαστή την αυτοδικία, που εκφράστηκε λιγότερο ή περισσότερο βίαια, ένα συντριπτικά μεγάλο ποσοστό των χρηστών των social media βρέθηκε να την υποστηρίζει! «Καλά έπαθε» ο δράστης της βίαιης δολοφονίας, «τα ήθελαν» και όσοι με τον τρόπο τους έκαναν δύσκολη την ζωή του ανθρώπου με κινητικά προβλήματα.

Θυμίζω, πως έχουν περάσει μόλις λίγοι μήνες από έναν ακόμη βίαιο θάνατο, εκείνον του Ζακ Κωστόπουλου στο κοσμηματοπωλείο της Ομόνοιας. Και τότε η κοινή γνώμη διχάστηκε, ωστόσο ήταν πολλοί περισσότεροι εκείνοι που στις πρώτες κιόλας ώρες μετά το συμβάν (πριν ακόμη αποκαλυφθούν λεπτομέρειες που αναιρούσαν αρχικούς ισχυρισμούς) εντόπισαν και αποδοκίμασαν την αυτοδικία, από την πλευρά εκείνων που του επιτέθηκαν. Στην περίπτωση της επίθεσης στον δολοφόνο της Ελένης και της αντίδρασης του αδελφού της κοπέλας με τα κινητικά προβλήματα, η ζυγαριά έγερνε σημαντικά στο «σωστά αντέδρασαν έτσι». Φυσιολογικό σε ένα βαθμό, μιλάμε για διαφορετικού είδους «εγκλήματα» (τα εισαγωγικά για την τελευταία περίπτωση, για τυπικούς λόγους), που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.

Είναι όμως αυτό το κοινωνικό πλαίσιο, το οποίο επιθυμούμε; Μάλλον όχι…

Θα έπρεπε να παλεύουμε για μια κοινωνία προσβάσιμη, όπου θα υπάρχει σεβασμός στους ανθρώπους με κινητικά προβλήματα, στους γονείς με καροτσάκια ή ακόμη πιο γενικά στους συμπολίτες μας. Πολύ περισσότερο, για μια κοινωνία, όπου μια νεαρή κοπέλα δεν θα πέφτει θύμα των άγριων ενστίκτων δύο νεαρών, γιατί πολύ απλά δεν δέχθηκε να κάνει σεξ μαζί τους. Θα πρέπει να παλεύουμε, όμως, και για μια δίκαιη κοινωνία, όπου δεν θα παίρνει ο κάθε πολίτης τον νόμο στα χέρια του, όπου η ιδιαίτερη ιεραρχία της εξουσίας στη φυλακή και τα όσα συμβαίνουν εκεί δεν θα θεωρούνται κανονικότητα. Όλα αυτά, συνιστούν μια κοινωνία ανθρώπινη.

Οτιδήποτε άλλο μας βάζει σε άλλου είδους μονοπάτια, που μάλλον σε ζούγκλα οδηγούν…